گونه‌شناسی و موقعیت‌های روایی در قصه‌های قرآن از منظر ژپ لینت‌ولت (قصۀ حضرت نوح، حضرت صالح، اصحاب فیل، اصحاب کهف از کتاب محمد محمدی اشتهاردی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم و کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی .

2 استادیار جهاد دانشگاهی، تهران.

چکیده

قصه­‌های قرآن را می­‌توان از جنبه­‌های روایی بررسی کرد. ژپ لینت ولت از نظریه­‌پردازانی است که تعریف خود را بر پایۀ کنش­گران از یک سو و راوی و مخاطب از سوی دیگر پایه­‌ریزی کرده­ و بر تقابل دوتایی بین سطح عمل روایت (یعنی آن­جایی که راوی و مخاطب قرار دارند) و سطح کنش­گران (یعنی در زمان و مکان کنش­گران) اشاره داردکه می­‌توان قصه­‌های قرآن را  از این منظر مورد تحلیل قرار داد. در این تحقیق، دو قصه از قصه‌­های پیامبران (قصۀ حضرت نوح} و حضرت صالح}) و دو قصه از قصه­‌های غیر پیامبران (اصحاب فیل و اصحاب کهف) به عنوان نمونه انتخاب شده­‌اند. روش تحقیق در این مقاله، تحلیل روایت است، که بعد از بررسی­‌های انجام شده در این چهار قصه، این مطلب برای ما آشکار شد که دنیای داستان در هر چهار قصه به صورت همسان است و گونه­‌شناسی روایی این قصه­‌ها به صورت متن­نگار می­‌باشدکه قصه از پرسپکتیو و جهت راوی -کنش­گر (خداوند) برای مخاطب (حضرت محمد,) بیان می­‌شود و راوی – کنش­گر سعی دارد با استفاده از کلمات و واژگانی مخاطب را به این مطلب سوق دهد که ایمان­‌آورندگان در سایۀ یاری حضرت حق بر گروه باطل غلبه پیدا می­‌کنند و این قصه­‌ها دارای صدق و واقعیت تاریخی هستند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Typology and Validity of the Situations in the Quran's Stories from the Perspective of Jaap Lintvelt

نویسندگان [English]

  • Mahdi jozi 1
  • Mohammad Ali Khabari 2

1 .A. of Dramatic Literature.

2 Assistant Professor, Academic Center for Education.

چکیده [English]

The Quran is a book of knowledge and guidance in which stories told to achieve the purpose. The stories can be considered from the aspects of validity. Narrative or science of action is a branch of science that studies narrative techniques and structures that are embodied in the literature, too. This science examines the internal techniques of a relationships itself narrated from a story. Jaap Lintvelt is a narrative that bases its definition on a actors on the one hand and the narrator and audience on the other hand, too. Jaap Lintvelt focused on the dual interaction between the level of narrative practices point to the time of and place of the actors. He believes that narrator and audience are in space and time here and now and are in connection with each other. The narrator, with a time and space cut, convert the connection to the detachment and narrates the event that happened one day in the past. This separation between the narrator and the audience, on the one hand and the actors, on the other hand, determines the narrative definition in his view. Jaap Lintvelt has provided a model of his narrative and typology positions based on these levels, that Quranic stories can be analyzed from this prespective. In this research two stories from the prophets (The prophet Noah and The prophet Saleh) and two stories from the stories of non-prophetes (Companions of Elephants and Companions of Cave) are selected az examples. The research method in this article is narrative analysis. After studying these four Quranic stories for Noah, Saleh, Companion of Elephant and Companion of the Cave, It could be said that there is a homogeneous world in all these four stories. The narrative typology in these stories is text oriented in which the story is full of perspective and the directions of the narrator is expressed to the audiences. The narrator-actant (God) tries to use the words for the audience p (The Prophet Mohammad). The narrator tries to believe that in the shado of the help of the God, the truth will be overcome by falsehood.  These stories are true and has historical fact.

کلیدواژه‌ها [English]

  • narrative science
  • Jaap Lintvelt
  • narrative typology
  • validity Situations
  • stories of Quran
ایگلتون، تری، (1390)، پیش درآمدی بر نظریۀ ادبی، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: مرکز.
تولان، مایکل. جی، (1383)، درآمدی نقادانه – زبان­شناختی بر روایت، ترجمۀ ابوالفضل حری، تهران: بنیاد سینمایی فارابی.
رجبی، زهرا و آذر، سمیه، (1391)، «بررسی و تحلیل طرح داستان یوسف در قرآن با تأکید بر نظریة پیرنگ لاریوای»، پژوهش­های ادبی، سال نهم، شمارۀ 36 و 37، صص111ـ128.
شوقی، أبوخلیل، (1990)،کارل بروکلمان فی المیزان، بیروت: دارالفکر المعاصر.
صدقی، حامد و گنج­خانلو، فاطمه، (1395)، «تحلیل ساختار روایی داستان حضرت سلیمان} و ملکۀ سبا بر پایۀ الگوی روایی گریماس»، پژوهش­های ادبی - قرآنی، سال چهارم، شمارۀ3، صص23ـ46.
طلائی، مولود و طغیانی، اسحاق، (1394)، «بررسی ساختار روایی منظومۀ سوز و گداز نوعی خبوشانی با تکیه بر نظریۀ ژپ لینت­ولت»، مطالعات نظریه و انواع ادبی، سال اول، شمارۀ 1، صص41ـ59.
طلائی، مولود، (1392)، «سبک روایی مجموعه داستان کوتاه یکی بود یکی نبود اثر محمّد علی جمال­زاده (با تکیه بر نظریۀ ژپ لینت­ولت)»، ادبیات داستانی، سال اول، شمارۀ 3، صص77ـ93.
عباسی، علی، (1393)، روایت­شناسی کاربردی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
عباسی، علی، (1381)، گونه­های روایتی، پژوهشنامۀ علوم انسانی، شمارۀ 33، صص51ـ74.
فرهنگی، سهیلا و کاظم­پور، زینب، (1393)، «کانون روایت در داستان حضرت ابراهیم} بر اساس دیدگاه ژرار ژنت»، پژوهش­های ادبی و بلاغی، سال دوم، شمارۀ 8، صص9ـ19.
قناد، صالح، (1389)، قصه­های قرآن، قم: مرکز نشر المصطفی.
لینت­ولت، ژپ، (1390)، رساله­ای در باب گونه­شناسی روایت، نقطۀ دید، ترجمۀ علی عباسی و نصرت حجازی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
محمدی اشتهاردی، محمد، (1378)، قصه­های قرآن به قلم روان، تهران: نبوی.
محمدی فشارکی، محسن و خدادادی، فصل­الله، (1392)، «ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﻭ ﮔﻮنۀ ﺭﻭﺍﻳﻲ ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﺳﻔﺮﻧﺎﻣۀ ﻧﺎﺻﺮﺧﺴﺮﻭ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﻧﻈﺮﻳۀ ﮊﭖ ﻟﻴﻨﺖ­ﻭلت»، متن­شناسی ادب فارسی، سال پنجم، شمارۀ 3، صص53ـ68.
محمدی، محمدهادی و عباسی، علی، (1378)، صد ساختار یک اسطوره، تهران: چیستا.
مدبری، محمود و حسینی سروری، نجمه، (1387)، «از تاریخ روایی تا روایت داستانی مقایسۀ شیوه­های روایت­گری در اسکندرنامه­های فردوسی و نظامی»، پژوهش­های ادب عرفانی، سال دوم، شمارۀ 6، صص1ـ28.
معین، محمد، (1375)، فرهنگ فارسی، ج2، تهران: امیرکبیر.
مکاریک، ایرناریما، (1388)، دانشنامۀ نظریه­های ادبی معاصر، ترجمۀ مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه.
ملبوبی، محمدتقی، (1376)، تحلیلی نو از قصص قرآن، تهران: امیرکبیر.
میر صادقی، جمال، (1386)، جهان داستان، تهران: اشاره.
 
دوره 1، شماره 2 - شماره پیاپی 2
پاییز و زمستان 1398
صفحه 87-118
  • تاریخ دریافت: 30 آذر 1397
  • تاریخ بازنگری: 05 بهمن 1397
  • تاریخ پذیرش: 06 بهمن 1397