حکمت آب و آینه در معماری اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای حکمت هنرهای دینی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم.

2 کارشناسی ارشد حکمت هنر اسلامی.

چکیده

تهی کردن کالبد معماری اسلامی از معنا، به مسخ ماهیت معماری اسلامی منجر خواهد شد. فضایی که این معماری طراحی می­کند، علاوه بر استفاده از عناصر و مواد در بهترین حالت کاربری خود، از هرآن­چه که قابلیت انطباق با معانی رمزی و عمیق اسلامی دارد، به نحوی بهره می­‌برد که این عناصر حامل مفاهیم عرفانی در کالبد معماری آید. آب و آینه با معماری اسلامی همراهی دیرین دارد. آیا آب و آینه را با توجه به نحوۀ حضور در معماری اسلامی و فضاهایی که از آن­ها بهره برده شده است، می­‌توان نشان از مفاهیم اسلامی دانست؟ آب به عنوان شریف‌­ترین نعمتی که خداوند سبحان به انسان ارزانی کرده است، علاوه بر نقش خنک­‌‌کنندگی و ایجاد طراوت در فضای معماری اسلامی، محمل معانی عمیق عرفانی می­‌گردد و با آینه در ویژگی انعکاس نقوش و تصاویر  اشتراک می­‌یابد. آینه نیز همچون آبی است که در درون بنا به کار می‌­رود که تنها نقش آن انعکاس تصاویر و نقوش است. مفهوم آینه در عرفان اسلامی بسیار پردامنه طرح گردیده و نحوه به­‌کارگیری آن در معماری اسلامی و معانی که این نوع کاربرد بر دوش می‌­کشد نیز بسیار عمیق و قابل تأمل است. در این پژوهش، سعی بر این است تا حکمت کاربرد آب و آیینه در معماری طرح و تبیین شود.

کلیدواژه‌ها