جایگاه هنر در الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

چکیده

هنر، زبان گویای تمدن‌ها و ظرف عینیت‌ بخشیدن به‌فرهنگ و اعتقادات آن‌هاست. در تمدن‌های آیندۀ بشر نیز هنر در تمام مراحل شکل‌گیری، تثبیت و گسترش، نقش به‌سزایی دارد و اگر قرار باشد نقشۀ راه و الگویی برای دست‌یابی به‌تمدن نوین اسلامی مدنظر قرار گیرد، لازم است ارتباط تنگاتنگ پدیده‌های هنری با این تمدن، به‌عنوان مؤلفه‌ای تأثیرگذار و جهت‌دهنده مورد توجه باشد. الگوی پایه، تعیین‌کنندۀ چارچوب‌های الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت است که مسیر حرکت مطلوب کشور به‌سمت تمدن نوین اسلامی را در نیم‌قرن آینده مشخص می‌نماید که به‌همراه فراخوان تکمیل و ارتقای آن، توسط رهبر انقلاب اسلامی، آیت الله خامنه‌ای، به‌صورت عمومی منتشر گردید. مقالۀ حاضر، در پاسخ به این فراخوان و در راستای بررسی عمیق و تخصصی این سند، در حوزۀ هنر به‌رشتۀ تحریر درآمده تا بسنجد که هنر به چه میزان در الگوی پایه، مورد توجه قرار گرفته است؟ همچنین این مقاله در پی یافتن پیشنهادها و راهکارهایی برای بهبود سند الگوی پایه، در مباحث مربوط به‌هنر است. این پژوهش از لحاظ هدف، یک تحقیق توسعه‌ای محسوب می‌شود و روش آن، پژوهش کیفی با رویکرد تحلیلی - توصیفی است و بر اساس برخی منابع کتابخانه‌ای به‌همراه تحلیل‌ها و نقطه‌نظرات محقق و دستاوردهای علمی پژوهش‌گران، ارایه شده است. ضمن این پژوهش، مشخص شد که در کل سند پایه، تنها پنج بار، به‌صورت پراکنده و غیرسازمان‌یافته‌ به‌مقولات مرتبط با هنر پرداخته شده و غفلت چشم‌گیر نسبت به‌حوزۀ هنر در سند به‌چشم می‌خورد. از این‌رو یازده پیشنهاد مشخص جهت تکمیل و ارتقای سند الگوی پایه در این حوزه، ارایه گردید.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Position of Art in the Basic Islamic Iranian Pattern of Progress

نویسنده [English]

  • Mohammad Khorasanizade

Ph.D. Student in Comparative and Analytical History of Islamic Art, Faculty of Art, Shahed University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Art is the language of civilizations and the means of objectifying their culture and beliefs. In future human civilizations, art has an important role in all stages of formation, consolidation, and expansion, and if a roadmap and a model for achieving a new Islamic civilization are to be considered, it is necessary to closely link artistic phenomena with this civilization, as An influential and guiding component should be considered. The basic model determines the frameworks of the Iranian Islamic model of progress, which is supposed to determine the desired path of the country towards the new Islamic civilization in the next half-century, along with a call for its completion and promotion by the Leader of the Islamic Revolution, Ayatollah Khamenei, in public published. The present article, in response to this call and order to the in-depth and specialized review of this document, has been written in the field of art to assess how much art has been considered in the basic model? This article also seeks suggestions and solutions to improve the basic pattern document in art-related topics. This research is developmental in terms of purpose and its method is qualitative research with a descriptive-analytical approach and based on some library sources along with the analysis and points of view of the researcher and the scientific achievements of researchers, is presented. In addition to this research, it was found that in the whole basic document, only five times, in a scattered and unorganized manner, the categories related to art are dealt with and there is significant neglect of the field of art in the document. Therefore, 11 specific proposals were presented to complete and upgrade the basic model document in this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Art
  • Basic Pattern
  • Iranian Islamic Pattern of Progress
  • New Islamic Civilization
  • Islamic Revolution of Iran
قرآن کریم
نهج‌البلاغه
اسماعیلی، بشیر و کافی، مجید، (1397)، «ضرورت توجه به‌نقش هنر در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت جهت تأمین امنیت نرم جمهوری اسلامی ایران»، مقالات هفتمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
امرائی، حسن، (1388)، مهندسی سیاست، تهران: شوکا.
بلخاری، حسن، (1395)، «هویت و کارکرد متمایز هنر در تمدن اسلامی و لزوم تدوین مبانی و احیای آداب آن»، مجموعه مقالات دومین همایش ملی تمدن نوین اسلامی، تهران: دانشگاه شاهد.
پورمختار، صدیقه، (1396)، «ضرورت گفتمان هنری در تمدن نوین اسلامی»، مجموعه مقالات سومین همایش ملی تمدن نوین اسلامی، تهران: دانشگاه شاهد، صص595-610.
جمعی از صاحب‌نظران، (1397)، الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
جمعی از صاحب‌نظران، (1398)، بررسی انتقادی الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران: مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری.
خامنه‌ای، سید علی، (1383)، «بیانات پس از بازدید از سازمان صدا‌ و ‌سیما»، 1383/2/28، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ مراجعه 1399/2/11، نشانی: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3232
خامنه‌ای، سید علی، (1389)، «بیانات در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی»، 1398/9/10، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ مراجعه 1398/5/11، نشانی: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=10664
خامنه‌ای، سید علی، (1392). «بیانات در اجلاس جهانی علما و بیداری اسلامی»، 1392/2/9، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ مراجعه 1390/11/10، نشانی: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22405
خامنه‌ای، سید علی، (1397)، «ابلاغ الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت»، 1397/7/22، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ مراجعه 1398/11/5، نشانی: http://farsi.khamenei.ir/news-content?id=40693
خامنه‌ای، سید علی، (1397)، «بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی خطاب به‌ملت ایران»، 1397/11/22، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ مراجعه 1398/11/5، نشانی: farsi.khamenei.ir/ndata/news/41673/971122_بیانیه گام دوم انقلاب.pdf
خراسانی‌زاده، محمد و اقبالی، پرویز، (1396)، «واکاوی هنر ناپسند از دیدگاه نهج البلاغه به‌عنوان شاخصی برای تعیین چارچوب‌های هنر در تمدن نوین اسلامی»، عصر آدینه، 10(24)، صص103-120.
ستاری ساربانقلی، حسن، (1395)، «طراحی معماری مسجد برگرفته از قرآن کریم در راستای خلق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت برای معماری مسجد»، مقالات پنجمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت؛ الگوی پایۀ پیشرفت، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
سنچولی، زینب، (1392)، «تبیین ماهیت الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت»، مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی و ایرانی، 2(3)، صص77-102.
سیاسر، مصطفی، (1394)، «تأملی بر ظرفیت‌های تمدنی هنر اسلامی»، اندیشۀ تمدنی اسلام، 1(1)، صص264-276.
عیوضی،‌ محمد رحیم، (1397)، «آینده‌نگاری و حرکت از الگوی پایه به الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت»، مقالات هفتمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
کردلویی، ملیکا؛ رستمی، محمدحسن و ایروانی نجفی، مرتضی، (1396)، «اهل بیت علیهم السلام طلایه‌داران خوش‌خوانی قرآن کریم»، سیره‌پژوهی اهل بیت علیهم السلام. 3(5)، صص9-26.
مقدم‌پور، ناصر، (1394)، «تبیین ماهیت و ظاهر هنر اسلامی به‌عنوان عاملی مؤثر در شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی و جهانی شدن آن»، مقالات نخستین همایش ملی تمدن نوین اسلامی، تهران: دانشگاه شاهد.
ملایی، اعظم؛ مظاهری، محمدمهدی و کافی، مجید، (1392)، «طرح پیشنهادی برای پیشرفت هنرهای سنتی در چهارچوب الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت»، الگوی پیشرفت اسلامی و ایرانی، 2(4)، صص135-155.
نوریان، یحیی و مهدی نژاد، محمدجواد، (1394)، «بازتعریف محتوای متون تاریخ هنر بر اساس آموزه‌های اسلامی»، مجموعه مقالات کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی، 2(7)، صص251-284.
دوره 2، شماره 4 - شماره پیاپی 4
پاییز و زمستان 1399
صفحه 29-56
  • تاریخ دریافت: 15 مهر 1399
  • تاریخ بازنگری: 29 آبان 1399
  • تاریخ پذیرش: 29 آبان 1399