جایگاه هنر در الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

چکیده

هنر، زبان گویای تمدن‌ها و ظرف عینیت‌ بخشیدن به‌فرهنگ و اعتقادات آن‌هاست. در تمدن‌های آیندۀ بشر نیز هنر در تمام مراحل شکل‌گیری، تثبیت و گسترش، نقش به‌سزایی دارد و اگر قرار باشد نقشۀ راه و الگویی برای دست‌یابی به‌تمدن نوین اسلامی مدنظر قرار گیرد، لازم است ارتباط تنگاتنگ پدیده‌های هنری با این تمدن، به‌عنوان مؤلفه‌ای تأثیرگذار و جهت‌دهنده مورد توجه باشد. الگوی پایه، تعیین‌کنندۀ چارچوب‌های الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت است که مسیر حرکت مطلوب کشور به‌سمت تمدن نوین اسلامی را در نیم‌قرن آینده مشخص می‌نماید که به‌همراه فراخوان تکمیل و ارتقای آن، توسط رهبر انقلاب اسلامی، آیت الله خامنه‌ای، به‌صورت عمومی منتشر گردید. مقالۀ حاضر، در پاسخ به این فراخوان و در راستای بررسی عمیق و تخصصی این سند، در حوزۀ هنر به‌رشتۀ تحریر درآمده تا بسنجد که هنر به چه میزان در الگوی پایه، مورد توجه قرار گرفته است؟ همچنین این مقاله در پی یافتن پیشنهادها و راهکارهایی برای بهبود سند الگوی پایه، در مباحث مربوط به‌هنر است. این پژوهش از لحاظ هدف، یک تحقیق توسعه‌ای محسوب می‌شود و روش آن، پژوهش کیفی با رویکرد تحلیلی - توصیفی است و بر اساس برخی منابع کتابخانه‌ای به‌همراه تحلیل‌ها و نقطه‌نظرات محقق و دستاوردهای علمی پژوهش‌گران، ارایه شده است. ضمن این پژوهش، مشخص شد که در کل سند پایه، تنها پنج بار، به‌صورت پراکنده و غیرسازمان‌یافته‌ به‌مقولات مرتبط با هنر پرداخته شده و غفلت چشم‌گیر نسبت به‌حوزۀ هنر در سند به‌چشم می‌خورد. از این‌رو یازده پیشنهاد مشخص جهت تکمیل و ارتقای سند الگوی پایه در این حوزه، ارایه گردید.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم
نهج‌البلاغه
اسماعیلی، بشیر و کافی، مجید، (1397)، «ضرورت توجه به‌نقش هنر در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت جهت تأمین امنیت نرم جمهوری اسلامی ایران»، مقالات هفتمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
امرائی، حسن، (1388)، مهندسی سیاست، تهران: شوکا.
بلخاری، حسن، (1395)، «هویت و کارکرد متمایز هنر در تمدن اسلامی و لزوم تدوین مبانی و احیای آداب آن»، مجموعه مقالات دومین همایش ملی تمدن نوین اسلامی، تهران: دانشگاه شاهد.
پورمختار، صدیقه، (1396)، «ضرورت گفتمان هنری در تمدن نوین اسلامی»، مجموعه مقالات سومین همایش ملی تمدن نوین اسلامی، تهران: دانشگاه شاهد، صص595-610.
جمعی از صاحب‌نظران، (1397)، الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
جمعی از صاحب‌نظران، (1398)، بررسی انتقادی الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران: مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری.
خامنه‌ای، سید علی، (1383)، «بیانات پس از بازدید از سازمان صدا‌ و ‌سیما»، 1383/2/28، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ مراجعه 1399/2/11، نشانی: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3232
خامنه‌ای، سید علی، (1389)، «بیانات در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی»، 1398/9/10، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ مراجعه 1398/5/11، نشانی: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=10664
خامنه‌ای، سید علی، (1392). «بیانات در اجلاس جهانی علما و بیداری اسلامی»، 1392/2/9، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ مراجعه 1390/11/10، نشانی: http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=22405
خامنه‌ای، سید علی، (1397)، «ابلاغ الگوی پایۀ اسلامی ایرانی پیشرفت»، 1397/7/22، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ مراجعه 1398/11/5، نشانی: http://farsi.khamenei.ir/news-content?id=40693
خامنه‌ای، سید علی، (1397)، «بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی خطاب به‌ملت ایران»، 1397/11/22، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت ‌الله‌ خامنه‌ای، تاریخ مراجعه 1398/11/5، نشانی: farsi.khamenei.ir/ndata/news/41673/971122_بیانیه گام دوم انقلاب.pdf
خراسانی‌زاده، محمد و اقبالی، پرویز، (1396)، «واکاوی هنر ناپسند از دیدگاه نهج البلاغه به‌عنوان شاخصی برای تعیین چارچوب‌های هنر در تمدن نوین اسلامی»، عصر آدینه، 10(24)، صص103-120.
ستاری ساربانقلی، حسن، (1395)، «طراحی معماری مسجد برگرفته از قرآن کریم در راستای خلق الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت برای معماری مسجد»، مقالات پنجمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت؛ الگوی پایۀ پیشرفت، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
سنچولی، زینب، (1392)، «تبیین ماهیت الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت»، مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی و ایرانی، 2(3)، صص77-102.
سیاسر، مصطفی، (1394)، «تأملی بر ظرفیت‌های تمدنی هنر اسلامی»، اندیشۀ تمدنی اسلام، 1(1)، صص264-276.
عیوضی،‌ محمد رحیم، (1397)، «آینده‌نگاری و حرکت از الگوی پایه به الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت»، مقالات هفتمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
کردلویی، ملیکا؛ رستمی، محمدحسن و ایروانی نجفی، مرتضی، (1396)، «اهل بیت علیهم السلام طلایه‌داران خوش‌خوانی قرآن کریم»، سیره‌پژوهی اهل بیت علیهم السلام. 3(5)، صص9-26.
مقدم‌پور، ناصر، (1394)، «تبیین ماهیت و ظاهر هنر اسلامی به‌عنوان عاملی مؤثر در شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی و جهانی شدن آن»، مقالات نخستین همایش ملی تمدن نوین اسلامی، تهران: دانشگاه شاهد.
ملایی، اعظم؛ مظاهری، محمدمهدی و کافی، مجید، (1392)، «طرح پیشنهادی برای پیشرفت هنرهای سنتی در چهارچوب الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت»، الگوی پیشرفت اسلامی و ایرانی، 2(4)، صص135-155.
نوریان، یحیی و مهدی نژاد، محمدجواد، (1394)، «بازتعریف محتوای متون تاریخ هنر بر اساس آموزه‌های اسلامی»، مجموعه مقالات کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی، 2(7)، صص251-284.