بررسی نقش فضای مجازی در سرمایۀ فرهنگی (مطالعۀ موردی: دانشجویان پیام نور مرکز اصفهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور مرکز اصفهان، اصفهان، ایران.

2 کارشناس ارشد جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده

ارتباطات و فرهنگ ازاین‌رو که ارتباط محصول فرهنگ و فرهنگ مشخص‌کننده ساختار فضا و زمینه‌های ارتباطی است، محکوم به هم‌زیستی‌اند. از سویی دیگر، ارتباطات محمل و مسیر زندگی فرهنگ است و درنتیجه، هیچ فرهنگی بدون ارتباطات قادر به بقاء نیست. اقبال گستردۀ ایرانیان به استفاده از فضای مجازی را می‌توان به‌عنوان پدیده‌ای فرهنگی و رسانه‌ای از زوایای مختلف موردبررسی قرارداد. از همین منظر، پژوهش حاضر به‌مطالعه و بررسی سرمایۀ فرهنگی در بین کاربران فضای مجازی با استفاده از روش پیمایشی پرداخته است. در این تحقیق، منظور از سرمایۀ فرهنگی مجموعه‌ای از روابط، معلومات و امتیازات است که فرد برای حفظ کردن یا به‌دست آوردن یک موقعیت اجتماعی از آن استفاده می‌کند. در این راستا، دیدگاه نظری پیر بوردیو ، تکیه‌گاه فضای مفهومی پژوهش است. برای سرمایۀ فرهنگی سه بُعد تعریف شده است که شامل بُعد بدنی (مجموعۀ توانایی‌ها و دانایی‌های ذهنی و مهارت‌های عملی و رفتاری و تجربی)، بُعد عینی (اشیاء و لوازم فرهنگی مثل کتاب،‌ مجلات، تابلوهای نقاشی و...) و بُعد نهادی (مدارک تحصیلی، فنی و حرفه‌ای و فرهنگی و هنری) می‌باشد. روش پژوهش حاضر بر مبنای اصول روش‌شناختی کمی است و با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای،400 نفر به‌عنوان حجم نمونه از میان دانشجویان دانشگاه پیام نور مرکز اصفهان انتخاب شده و از ابزار پرسشنامه برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد متغیرهای جنسیت و ساعات حضور در فضای مجازی بر میزان سرمایه فرهنگی کاربران این شبکه مؤثر است و متغیرهای سن، وضعیت تأهل، سال ورود به دانشگاه، نوع دانشکده، سابقه استفاده از فضای مجازی، نوع شبکۀ اجتماعی و عضویت در گروه‌های مجازی تأثیری در میزان سرمایه فرهنگی کاربران ندارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating the Role of Cyberspace in the Cultural Capital (Case Study: Payame Noor Students in the Center of Isfahan)

نویسندگان [English]

  • Mohsen Koohi 1
  • Morteza Vahedian 2

1 Assistant Professor of Department of Social Sciences; Payame Noor University Isfahan Center; Isfaha;, Iran.

2 M. A. of Sociology, Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan, Isfahan, Iran.

چکیده [English]

Communication and culture Because the communication of the product of culture and culture determine the structure of space and communication contexts, they are doomed to coexist. On the other hand, communication is the carrier and way of life of culture, and as a result, no culture can survive without communication. The widespread popularity of Iranians in using cyberspace can be studied as a cultural and media phenomenon from different angles. From this perspective, the present study has studied the cultural capital among cyberspace users using a survey method. In this study, cultural capital refers to a set of relationships, information, and privileges that an individual uses to maintain or achieve social status. In this regard, Pierre Bourdieu’s theoretical view is the basis of the conceptual space of research. For cultural capital, three dimensions are defined, which include the physical dimension (a set of mental abilities and knowledge and practical, behavioral, and experimental skills), the objective dimension (cultural objects and supplies such as books, magazines, paintings, etc.) and the institutional dimension. (Educational, technical, professional, cultural, and artistic degrees). The method of the present study is based on quantitative methodological principles and using a stratified random sampling method, 400 people were selected as the sample size among the students of Payame Noor University in the center of Isfahan and a questionnaire was used to collect information. Findings show that the variables of gender and hours of presence in cyberspace affect the amount of cultural capital of users of this network and the variables of age, marital status, year of university, type of college, history of using cyberspace, type of social network and membership in virtual groups It does not affect the amount of cultural capital of users.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cyberspace
  • cultural
  • capital users
انصاری، ابراهیم؛ کیانپور، مسعود و عطایی، پری، (1395)، «تبیین جامعه‌شناختی سرمایۀ اجتماعی خانواده و فضای مجازی (مورد مطالعه: شهر اصفهان)»، علوم اجتماعی، 10(35)، صص121-144.
اسمیت، فیلیپ، (1387)، درآمدی بر نظریۀ فرهنگی، ترجمۀ حسن پویان، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
بوردیو، پیر، (1390)، تمایز: نقد اجتماعی قضاوت‌های ذوقی، ترجمۀ حسن چاووشیان، تهران: نشر ثالث.
پاستر، مارک، (1373)، عصر دوم رسانه‌ها، ترجمۀ غلامحسین صالحیار، تهران: موسسه ایران.
پورزارعیان، ناصر، (1387)، بررسی وضعیت اقتصادی و فرهنگی خانواده‌های جوانان در میزان سرمایۀ فرهنگی و اجتماعی آنان (مطالعۀ موردی در شهر تبریز)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی.
چلپی، مسعود، (1382)، جامعه‌شناسی نظم، تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی، تهران: نشر نی.
حسن‌زاده، رمضان، (1388)، «اعتیاد به اینترنت در دانش‌جویان: تهدیدی بر سلامت روان»، نظام سلامت، 1(3)، صص79-85.
خادمیان، طلیعه، (1388)، سبک زندگی و مصرف فرهنگی، تهران: موسسه فرهنگی - هنری جهان کتاب.
زنجانی‌زاده، هما، (1383)، «مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی پیر بوردیو»، علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، 1(2)، صص23-39.
سیدمن، استیون، (1390)، کشاکش آراء در جامعه‌شناسی، ترجمۀ هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
شارع‌پور، محمود و خوش‌فر، غلامرضا، (1381)، «رابطۀ سرمایۀ فرهنگی با هویت اجتماعی جوانان؛ مطالعۀ موردی شهر تهران»، نامۀ علوم اجتماعی، 20(445)، صص133-147.
صالحی امیری، سیدرضا، (1386)، مفاهیم و نظریه‌های فرهنگی، تهران: نشر ققنوس.
فاضلی، محمد، (1382)، مصرف و سبک زندگی، قم: صبح صادق.  
فخرایی، سیروس و کریمیان، انور، (1388)، «بررسی رابطۀ سرمایۀ فرهنگی با هویت‌پذیری (مطالعۀ موردی در بین دانش‌آموزان پیش‌دانشگاهی پسرانۀ شهرستان بوکان در سال تحصیلی 89-90»، مطالعات جامعه‌شناسی، 2(3)، صص125-148
فکوهی، ناصر، (1381)، انسان‌شناسی و فرهنگ، تهران: نشر نی.
قادری، طاهره و رضایی، سپیده، (1393)، «رابطۀ سرمایۀ ‌فرهنگی و گرایش جوانان به مُد (تفاوت بین دختران و پسران)»، علوم اجتماعی،21(66)، صص1-35.
کنوبلاخ، هوبرت، (1390)، مبانی جامعه‌شناسی معرفت، ترجمۀ کرامت الله راسخ، تهران: نشر نی.
کاستلز، مانوئل، (1386)، عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ، ترجمۀ احد علیقلیان و افشین خاکباز، تهران: طرح نو.
گنجی، احمد، (1385)، بررسی الگوی کاربران اینترنت و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن؛ مطالعۀ موردی: نوجوانان و جوانان شهر تهران، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
گرونو، یوکا، (1392)، جامعه‌شناسی سلیقه، ترجمۀ مسعود کیانپور، تهران: نشر مرکز.
ممتاز، فریده، (1383)، «مفهوم طبقه از دیدگاه بوردیو»، پژوهش‌نامه علوم انسانی، 11(41 و 42)، صص149-160.    
محمدپور، احمد، (1385)، «جامعة شبکه‌ای: ابعاد اجتماعی رسانۀ جدید»، مجلۀ جهانی رسانه، 2(1)، صص84-91.
معیدفر، سعید؛ حبیب‌پور، کریم و گنجی، احمد، (1386)، «اعتیاد اینترنتی: علل و پیامدهای آن در بین جوانان شهر تهران»، رسانه، 16(3)، صص55-80.
میری فردی، اصغر و ولی‌نژاد، عبداله، (1394)، «ارزیابی رابطۀ بین استفاده از شبکه‌های اجتماعی اینترنتی و سرمایۀ اجتماعی دانشجویان (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه یاسوج)»، مجلۀ جهانی رسانه، 10(2)، صص237-250.
وبلن، تورستین، (1383)، نظریۀ طبقۀ مرفه، ترجمۀ فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی.
وبستر، فرانک، (1383)، نظریه‌های جامعۀ اطلاعاتی، ترجمة اسماعیل قدیمی، تهران: نشر قصیده‌سرا.
Boyd, D. M. and Ellison, N.B., (2009), “Social network sites: definition, history, and scholarship”, Journal of Computer-Mediated Communication, 13(1), pp.210-230.
Comm, Joel, (2009), Twitter Power: How to Dominate Your Market One Tweet at a Time, Hoboken: John Wiley & Sons.
Featherston, M, (1991), “Consumer culture and postmodernism”, London Journal of Sociology, London: Sage, pp.1-198.
Farhi, Paul, (2009), “The twitter explosion”,  American Journalism Review, 31(3), pp.27-31.
Lewis, Woody, (2009), Social Journalism: Past, Present, and Future, Aberdeen: Mashable.
Milliken, J. and Barnes, L. P., (2002), “Teaching and technology in higher education: student perceptions and personal reflections”, Computers & Education, 39(3), pp.223-235.
Shilling, C, (1991), “Education the body: physiqu and the producyion of  social inequlities”, Sociology, 25(4), pp.653-672.
دوره 2، شماره 4 - شماره پیاپی 4
پاییز و زمستان 1399
صفحه 85-111
  • تاریخ دریافت: 27 مهر 1399
  • تاریخ بازنگری: 25 آبان 1399
  • تاریخ پذیرش: 26 آبان 1399