نقد چند رویکرد آموزش هنر با تأکید بر دیدگاه ارزش‌شناختی دلوز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر، نقد رویکردهای موجود آموزش هنر با تأکید بر دیدگاه ارزش‌شناختی دلوز است. روش پژوهش تحلیل انتقادی است. رویکردهای گوناگونی در آموزش هنر وجود دارد که بر طبق نگرش دلوز، به آن‌ها انتقاداتی وارد است که عبارتند از: رویکرد سنتی، رویکرد تولیدمحور، رویکرد دریافت احساس و معنا، رویکرد معرفت زیباشناختی و رویکرد تربیت هنری انضباط‌محور. بر اساس نگرش دلوز و دید کنش‌گری وی، بر هر یک از رویکردهای مذکور، پیرامون آموزش هنر انتقادهایی وارد است. نتایج پژوهش بیان‌گر آن است که نگرش دلوز، نگرشی میانی و همه‌جانبه به آموزش هنر است. دلوز آموزش هنر را به‌فضایل اخلاقی ارتباط می‌دهد و نگرشی زمین- ساقه (ریزوماتیک) و عرضی به آموزش هنر ارایه می‌دهد. نتایج پژوهش بیان‌گر آن است که نگرش ارزش‌شناختی دلوز دارای نکات حایز اهمیتی برای آموزش هنر است؛ از قبیل تغییر نقش رسانه‌ای هنر با تکیه بر گذر از بازنمایی به‌وانمایی و گذر از هنر به‌مثابۀ بستر انتقال واقعیات به تأثیرگذاری و کنش‌گری است.

کلیدواژه‌ها


احمدآبادی آرانی، نجمه؛ فرج الهی، مهران و عبداله یار، علی، (1396)، «تبیین دلالت‌های اندیشۀ ریزماتیک ژیل دلوز با نظر به‌کاربرد آن در بهبود خلاقیت نظام آموزشی ایران»، ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 7(2)، صص83-110.
احمدزاده، شیده، (1384)، قداست تخیل هنری، تهران: فرهنگستان هنر.
اردلانی، حسین و دیگران، (1394)، «تجسم احساس در اندیشۀ ژیل دلوز؛ بررسی نقاشی‌های فرانسیس بیکن»، دانشگاه هنر، 8(16)، صص23-44.
استرن، ج.، (1373)، نیچه، ترجمۀ عزت الله فولادوند، تهران: طرح نو.
امینی، محمد، (1384)، تربیت هنری در قلمرو آموزش و پرورش، تهران: آییژ.
پروانه‌پور، مجید و بینای مطلق، سعید، (1398)، «از آن خودسازی و فلسفۀ ژیل دلوز: جستاری دربارۀ ارتباط تفکر و ضد افلاطون‌گرایی دلوزی با هنر مدرن»، پژوهش فلسفی، 13(26)، صص84-101.
حیدری، احمدعلی و سیدی، سید محمد جواد، (1395)، «هستی‌شناسی امر ایجابی: بررسی بنیان‌های هستی‌شناسی ایجابی ژیل دلوز نزد فلاسفۀ پیشاکنتی و پساکانتی»، جستارهایی در فلسفه و کلام، 48(2)، صص27-53.
دلوز، ژیل، (1392)، اسپینوزا: فلسفة عملی، ترجمۀ پیمان غلامی. تهران: دهگان.
دلوز، ژیل، (1394)، نیچه و فلسفه، ترجمۀ عادل مشایخی، تهران: نشر نی.
دلوز، ژیل، (1395)، فرانسیس بیکن: منطق احساس، ترجمۀ بابک سلیمی‌زاده، تهران: روزبهان.
دلوز، ژیل، (1393)، فلسفه چیست؟، ترجمۀ محمدرضا آخوندزاده، تهران: نشر نی.
ذوالفقاریان، ملیحه و کیان، مرجان، (1393)، «واکاوی تجارب معلمان زن در تدریس هنر در مدارس ابتدایی: یک پژوهش کیفی»، نظریه و عمل در برنامۀ درسی، 2(4)، صص135-160.
رضایی، منیره، (1392)، «تربیت هنری در نظام آموزشی ایران»، مطالعات فرهنگ و ارتباطات، 4(22)، صص7-29.
سجادی، سید مهدی و ایمان‌زاده، علی، (1387)، «چالش‌های اساسی تربیت دینی در فضای ریزوماتیک»، علوم تربیتی و روان‌شناسی، 14(4)، صص1-20.
کالینسون، دایانه، (1385)، تجربۀ زیبایی‌شناختی، ترجمۀ فریده فرنوفر، تهران: فرهنگستان هنر.
کیان، مرجان، (1392)، «کاربست رویکرد نوین تربیت هنری دیسیپلین محور در آموزش هنر به‌دانش آموزان دختر پایۀ پنجم ابتدایی»، تدریس پژوهشی، 1(1)، صص95-105.
مهرمحمدی، محمود، (1390)، «تبیین چرخش زیباشناسانه در تعلیم و تربیت: درس‌های خرد و کلان برای بهبود کیفیت آموزش با الهام از عالم هنر»، تعلیم و تربیت، 27 (105)، صص11-34.
مهرمحمدی، محمود و کیان، مرجان، (1397)، برنامۀ درسی و آموزش هنر در آموزش و پرورش، قم: یاران
Bamford, A. and Wimmer, M., (2012), “The role of arts education in enhancing school attractiveness: a literature review”, European Expert Network on Culture (EENC), Retrieved January 25, 2016, from http://www.eenc.info/wp.
Bissola, R. and Biff, Alferdo, (2016), “A rhizomatic learning process to create collective knowledge in entrepreneurship education: innovation beyond boundaries”, Management Learning, pp.1-21, http://ow.ly/GNhn309Xzr4.
Broudy, H. S., (1967), Building Aphilosophy of Education, R.E. Kriger publishing company.
Colman, F., (2005), “Rhizome”, Deleuze Dictionary, ed. Adrian Parr, Edinburgh: Edinburgh University Press.
Cronje, J. C., (2018), “Learning 3.0: rhizomatic implication for blended learning”, Educational Technology to Improve Quality and Access on a Global Scale, eds. Kay A. Persichitte, Atwi Suparman and Michael Spector, Berlin: Springer.
Deleuze, Gilles, (1983), Cinema 1: The Movement-Image, Minneapolis: University of Minnesota Press.
Deleuze, Gilles, (1991), Bergsonism, trans. Hugh Tomlinson and Barbara, Princeton: Princeton University Press.
Deleuze, Gilles, (1992). “Postscript on the Societies of Control”, The MIT Press, vol.59. pp.3-7.
Deleuz, Gilles, (1998), Spinoza: Practical Philosophy, trans. Robert Hurley, San Francisco: City Lights Books.
Deleuze, Gilles and Guattari, Félix, (1977), A Thousand Plateaus: Capitalism and Schizophrenia, London: Bloomsbury Publishing.
Deleuze, Gilles and Guattari, Félix, (1994), What is philosophy?, trans.Hugh Tomlinson and Graham burchell, New York: Columbia University Press.
Dobbs, Stephen Mark, (2004), “Discipline-based art education”, HandBook of Research and Policy in Art Education, ed. Elliot W. Eisner and Michael D. Day, London: Erlbaum associates.
Eisner, Elliot, (2002), The Art and the Creation of Mind, London: Yale University Press.
Fleming, David H., (2016), “Affective teaching for effective learning: a deleuzian pedagogy for the (corporate era and) chinese context”, Educational Philosophy and Theory, 46(10), pp.1160-1173.
Judith, Wambacq and Tuinen, Sjoerd, (2017), “Interiority in Deleuze and Sloterdijk”, Palgrave Communications, vol.3, pp.1-7.
Jun, Nathan and Smith, Daniel W., (2011), Deleuze and Ethics, Edinburgh: Edinburgh University Press.
Laruelle, Francois, (2011), Philosophies of Difference: A Critical Introduction to Non-philosophy, New York: Continuum.
Laurie, Timothy and Stark, Hannah, (2017), “Love’s lessons: intimacy, pedagogy and political community”, Journal of the Theoretical Humanities, 22(4), pp.69-79.
McMahan, A.; Klopper, C. and Power, B., (2015). “Excellence in arts based education-One school’s story”, International Journal of Eduation & the Arts, 16(5). Retrieved from http: //www.ijea.org/V1n5/.
Robinson, K., (2000), Arts Education’s Place in a Knowledge-Based Global Economy, Available at: Learning and Arts: Crossing Boundaries/Proceedings From an Invitational Meeting for Education, Arts and Youth Funders Held January.
Santaniello, Weaver, (2001), Nietzsche and God United States, New York: University of New York Press.
Semetsky, I., (2007), “Towards a semiotic theory of learning: Deleuze’s philosophy and educational experience”, Semiotica, no.164, pp.197-214.
Sommer, Andreas and Ansell Pearson, Keith, (2006), Nihilism and Skepticism in Nietzsche, Published Online: 10 DEC2007. Retrived November 2014, from:http://onlinelibrary.wiley.com/doi/ 10.1002/9780470751374.ch14/summary.
Vartabedian, Becky, (2018), Multiplicity and Ontology in Deleuze and Badiou, Springer International Publishing, Palgrave Macmillan US.