طنزهای قومیتی و جنسیتی در ترازوی اخلاق دینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

طلبۀ سطح چهار حوزه علمیه قم و دکترای مدرسی معارف اسلامی (گرایش اخلاق اسلامی).

چکیده

یکی از شاخه­‌های حوزه مطالعاتی اخلاق کاربردی، اخلاق طنز است. ارائه سیستم ارزش در حوزه طنزپردازی و بررسی تعارضات و چالش­‌های اخلاقی، وظیفه شاخه دانشی اخلاق طنز است. آثار مهم در اخلاق طنز تقریباً در حوزۀ پیامدهای مخرب طنز متمرکز بر دو مسئله اصلی شده‌­است: طنزهای قومیتی و طنزهای جنسیت‌­گرا. در این مقاله برآنیم تا طنزهای قومیتی و طنزهای جنسیتی را بر اساس نظام اخلاق اسلامی تحلیل کنیم. در این تحقیق پس از جمع‌­آوری داده‌ها از طریق اسناد کتابخانه‌ای از روش توصیفی‌­تحلیلی جهت تحلیل و تجزیه داده‌ها استفاده می‌شود. از یافته­‌های این پژوهش می‌­توان به غیراخلاقی بودن طنزهای قومیتی و جنسیتی به دلیل مسئولیت‌­گریز بودن آنها اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Racists Humor and Sexists Humor On the Scale of Religious Ethics

نویسنده [English]

  • Mahdi Fadaei

PhD of Islamic Studies Teaching

چکیده [English]

responsibility of the Humor ethic's knowledge branch. Major works in humor ethics focus on two main issues in the field of humorous outcomes: Racist Humor and Sexist Humor. In this article, we are going to analyze the Racist Humor and Sexist Humor based on the Islamic ethical system. In this research, after collecting data through library documents, descriptive-analytic method is used for data analysis. From the findings of this study, the immortality of Racist and Sexist Humors can be attributed to their escape liability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Humor Ethics
  • Ethical Challenge
  • Racist Humor
  • Sexist Humor
  • Irresponsibility
قرآن کریم
ابن‌مسکویه‌، احمدبن‌ محمد، (۱۳۸۴)، اخلاق‌ و راه‌ سعادت‌، اصفهان‌:گلبهار.
ابن‌منظور، محمد بن‌ مکرم‌، (1416)، لسان‌‌العرب‌، ‏‫بیروت‌: داراحیاء التراث‌ العربی‌.
اخوت‌، احمد، (۱۳۷۱)، نشانه‌شناسی‌ مطایبه‌، اصفهان: نشر فردا.
اسلامی‌، محمدتقی‌ و دیگران، (۱۳۸۸)، اخلاق کاربردی چالش‌ها و کاوش‌های نوین در اخلاق عملی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
اسلامی، ‌محمد‌تقی، (1393)، «شناسنامۀ علمی اخلاق کاربردی»، پژوهش‌نامه اخلاق ۲۵، ش۷، صص7ـ22.
اصلانی‌، محمدرضا، (1390)، فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز همراه با نمونه‌های متعدد برای مدخل‌ها، تهران: نشر قطره.
انوری‌، حسن‌، (1381)، فرهنگ‌ بزرگ‌ سخن‌، تهران: سخن‌.
ایرج‌ میرزا، (1364)، برگزیده‌ دیوان‌ ایرج‌ میرزا، تهران: گلی.
برگسون‌، هانری‌ لوئی‌، (1379)، خنده‌، تهران: شباویز.
بهزادی‌، حسین‌، طنز و طنزپردازی‌ در ایران، (۱۳۷۸)‌، پژوهشی‌ در ادبیات‌ اجتماعی‌، سیاسی‌، انتقادی‌ علل‌ روانی‌ و اجتماعی‌، تهران: نشر صدوق‌.
تجبر، نیما، (۱۳۹۰)، نظریه طنز بر بنیاد متون برجستۀ طنز فارسی، تهران: مهرویستا.
توکلی‌راد، ‌مهرداد و ‌غلامرضا غفاری، (1395)، «جوک‌های سیاه، تعامل‌های اجتماعی و پیامدهای غیرسازنده آن»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران ۲۰، ش۵، صص596ـ619.
جعفری‌ تبریزی‌، محمدتقی‌، (1381)، زیبایی‌ و هنر از دیدگاه‌ اسلام‌، تهران‌: موسسه‌ تدوین‌ و نشر آثار علامه‌ جعفری‌.
جمعی از نویسندگان، (1381)، پژوهشی‌ درباره‌ طنز در شریعت‌ و اخلاق‌، قم‌: بوستان‌ کتاب‌.
جوادی‌، حسن‌، (1382)، تاریخ‌ طنز در ادبیات‌ فارسی‌، تهران‌: کاروان‌.
جوهری‌، اسماعیل بن حماد، (1407)، الصحاح تاج اللغه و صحاح العـربیه، بیروت: دارالعلم للملایین.
حری‌، ابوالفضل‌، (۱۳۸۷)، درباره طنز رویکردهای نوین به طنز و شوخ‌طبعی، تهران: سوره مهر.
حلبی‌، علی‌اصغر، (۱۳۷۷)، طنز و شوخ‌ طبعی‌ در ایران‌ و جهان‌ اسلام‌، تهران‌: بهبهانی‌.
خرمشاهی‌، بهاءالدین‌، (۱۳۸۷)، طنز و تراژدی، تهران: ناهید.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412)، مـفردات فـی غریب القرآن‌، بیروت‌: دارالعلم، الدارالشامیه.
سپهری‌، سهرا ب‌، (1391)، هشت‌کتاب، تهران: انجمن قلم ایران.
سفیری، ‌خدیجه و ‌زهرا شهرزاد، (1395)، «تحلیل تماتیک جوک‌های مبادله شده در برنامه «اتاق جوک»»، مطالعات فرهنگ ارتباطات ۶۷، ش۱۷، صص81ـ108.
سلیمانی‌، محسن‌، (۱۳۹۱)، ‏‫اسرار و ابزار طنز‌نویسی، تهران: شرکت انتشارات سوره مهر.
‏‫شفیعی‌کدکنی‌، محمدرضا، (۱۳۸۴)، نوشته‌ بر دریا، از میراث‌ عرفانی‌ ابوالحسن‌ خرقانی‌، میراث‌ عرفانی‌ ایران‌، تهران‌: سخن‌.
صابری‌ فومنی‌، پوپک‌ و دیگران، (۱۳۸۰)‌، محیط زیست‌، گزیده‌ آثار دومین‌ مسابقه‌ طنز و کاریکاتور گل‌آقا، تهران‌: گل‌آقا.
صادقی‌ گیوی، فاطمه، (1392)‌، «قدرت و جنسیت در ایران، پژوهشی در آرای اخلاقی از قرن سوم پیش از اسلام تا قرن چهارم هجری»، سپهر زنان، ‏‫تهران: نگاه معاصر.
عبیدزاکانی‌، عبیدالله‌، (1395)، کلیات عبید زاکانی، تهران: وزراء.
فاضلی‌، نعمت‌الله‌، (1393)، بررسی متون طنزآمیز عامیانه ایرانی، (گونه‌شناسی شخصیت‌ها و کارکردهای داستان‌ها)، تهران: نشر علم.
فرامرز قراملکی‌، احد، (۱۳۹۳)، اخلاق حرفه‌ای، قم: مجنون.
فرانکنا، ویلیام، (۱۳۸۰)‌، فلسفه‌ اخلاق‌، تهران‌: حکمت‌.
 فعالی، محمدتقی، (1396)، بخشش، قم: انتشارات آل یاسین.
فولادی، علیرضا، (۱۳۸۶)، طنز در زبان عرفان، قم: فراگفت.
فوشه­کور، شارل هانری دو، (1377)، اخ‍لاق‍ی‍ات‌: م‍ف‍اه‍ی‍م‌ اخ‍لاق‍ی‌ در ادب‍ی‍ات‌ ف‍ارس‍ی‌ از س‍ده‌ س‍وم‌ ت‍ا س‍ده‌ ه‍ف‍ت‍م‌ ه‍ج‍ری‌، ترج‍م‍ه‌ م‍ح‍م‍دع‍ل‍ی‌ ام‍ی‍رم‍ع‍زی‌، ع‍ب‍دال‍م‍ح‍م‍د روح‌ب‍خ‍ش‍ان‌، ته‍ران‌: م‍رک‍ز ن‍ش‍ر دان‍ش‍گ‍اه‍ی‌: ان‍ج‍م‍ن‌ ای‍ران­‍ش‍ن‍اس‍ی‌ ف‍ران‍س‍ه‌ در ای‍ران‌.
کاشانی، ملامحسن، (۱۳۳۹)، المحجه البیضا فی تهذیب الاحیاء، تهران: مکتب الصدوق.
گ‍ات‌، ب‍ری‍س و دیگران، (۱۳84)، دانشنامه زیبایی­شناسی، «مدخل طنز، به قلم تدکوهن»، ت‍ه‍ران: فرهنگستان هنر.
مجاهد، احمد، جوحی، (1382)،طنز جحا، تهران‌: دانشگاه‌ تهران.
مرتضی‌ زبیدی‌، محمد بن‌ محمد، (۱۳۸۵)، تاج‌‌العروس‌ من‌ جواهر‌القاموس‌، بیروت: دارالهدایه.
مصباح‌، محمد تقی‌، (۱۳۸۶)، فلسفه‌ اخلاق‌، قم‌: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مصباح‌، محمد تقی‌، (۱۳92)، اخلاق در قرآن، جلد اول، قم‌: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مطهرى، مرتضى، (1362)، خدمات متقابل اسلام و ایران، تهران: انتشارات صدرا.
موریل‌، جان‌، (۱۳۹۲)، فلسفه طنز، بررسی طنز از منظر دانش، هنر، و اخلاق، ترجمه محمود فرجامی و دانیال جعفری، تهران: نشر نی.
نجاریان، ‌بهمن و دیگران، (1379)، «شوخی و طنز در رواندرمانی»، تازه‌های روا­ن­درمانی ۱۷۱۸، ش۱، صص51ـ65.
نراقی‌، احمدبن‌ محمدمهدی، (۱۳۸۱)‌، مثنوی‌ طاقدیس‌، قم‌: نهاوندی‌.
نراقی‌، مهدی‌بن‌ ابی‌ذر، (۱۴۲۴)، جامع‌السعادات‌، ‏‫قم: موسسه‌ اسماعیلیان‌.
هارلند، ریچارد، (۱۳۸۰)، ابر ساختگرایی‌، فلسفۀ‌ ساختگرایی‌ و پساساختگرایی‌، تهران: سازمان‌ تبلیغات‌ اسلامی‌، حوزه‌ هنری‌.
هریس، رابرت‌ و دیگران، (1386)، «هدف و شیوه طنز»، شعر ۵۲، ش۱۵،صص ۱۱۲­ـ۱۵.
Davies, (1990), Chrisrie, Ethnic Humor Around the World: A Comparative Analysis, Indiana University Press.
دوره 1، شماره 1 - شماره پیاپی 1
بهار و تابستان 1398
صفحه 93-120
  • تاریخ دریافت: 11 شهریور 1397
  • تاریخ بازنگری: 07 آذر 1397
  • تاریخ پذیرش: 08 آذر 1397