مؤلفه‌های زیبایی‌شناسانۀ اخلاق در نظریۀ ادراکات اعتباری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم و دکترای فلسفۀ اخلاق.

چکیده

هدف این مقاله، تشریح ریشه‌های زیبایی‌شناختی نظریۀ ادراکات اعتباری علامه طباطبایی است، که این هدف را با تحلیل و بازسازی آراء علامه و ضمن تشریح مفروضات زیبایی‌شناختی حاضر در این نظریه دنبال خواهیم کرد. این پژوهش نشان می‌­دهد که دستگاه شناسایی و قوای کنش‌ورزی آدمی با نظم‌نگاری طبیعت، قوانین موجود در آن را یافته و کنش خود را بر همین مدار تنظیم می‌کند. امکان اِسناد حدود اشیاء به یکدیگر، که با مَجازسازی صورت می‌گیرد، غایاتی مفروض، محتمل و پیش‌بینی پذیر را که حاصل فعالیت قوۀ خیال است، پیش چشم انسان قرار داده و او را با قرار دادن در دو مقام فاعل اخلاقی و خالق زیبایی، به تصمیم‌گیری، کنش‌ورزی و داوری فرا می‌خواند. این همه، در فرآیند هدایت تکوینی انسان به بار می‌نشیند و اصطلاح مشهور قانون طبیعی، معادلی برای این نوع هدایت است. بر مدار نظریۀ ادراکات اعتباری، قانون طبیعی همان عنوان مستجمع برای دو ساحت اخلاق و زیبایی است.

کلیدواژه‌ها


ابن عربی، محی الدین، (1966)، فصوص الحکم، تعلیق ابوالعلاء عفیفی، بیروت: دار الکتاب العربی.

آشتیانی، سید جلال، (1380)، شرح مقدمۀ قیصری بر فصوص الحکم، قم: بوستان کتاب.

طباطبایی، محمد حسین، (1360)، رسالة الولایه، قم: موسسه اهل البیت.

طباطبایی، محمد حسین، (1380)، «اصول فلسفه و روش رئالیسم»، مجموعه آثار مرتضی مطهری، ج6، تهران: صدرا.

طباطبایی، محمد حسین، (1382)، شیعه، تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.

طباطبایی، محمد حسین، (1387)، برهان، ترجمه، تصحیح و تعلیق مهدی قوام صفوی، قم: بوستان کتاب.

طباطبایی، محمد حسین، (1388)، مجموعه رسائل، ج2، به کوشش سیّد هادی خسروشاهی، قم: بوستان کتاب.

طباطبایی، محمد حسین، (1389الف)، انسان از آغاز تا انجام، ترجمه و تعلیق صادق لاریجانی، به کوشش سیّد هادی خسروشاهی، قم: بوستان کتاب.

طباطبایی، محمد حسین، (1389ب)، روابط اجتماعی در اسلام، ترجمۀ محمد جواد حجتی کرمانی، به کوشش سیّد هادی خشروشاهی، قم: بوستان کتاب.

طباطبایی، محمد حسین، (1417)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: موسسه الاعلمی.

طباطبایی، محمد حسین، (1424)، نهایه الحکمة، قم: موسسة النشر الاسلامی.

طباطبایی، محمد حسین، (1428)، مجموعة رسائل، تحقیق الشیخ صباح الربیعی، قم: مکتبة فدک لإحیاء التراث.

طباطبایی، محمد حسین، (بی‌تا). حاشیه کفایه الاصول، ج1، قم: بنیاد علمی علامه طباطبایی.

فناری، ابن حمزه، (1416)، مصباح الانس، تصحیح محمد خواجوی، تهران: مولی.

قونوی، صدرالدین، (1371)، فکوک، تصحیح محمد خواجوی، تهران: مولی.

Kant, Immanuel, (2000), Critique of the power of Judgment, ed. Paul Guyer, Cambridge: Cambridge University Press.

Kant, Immanuel, (2002), Groundwork of the Metaphysics of Morals, ed. and trans. Allen W. Wood, New Haven: Yale University Press.

Kant, Immanuel, (2015), Critique of Practical Reason, ed. and trans. Mary Gregor, Cambridge: Cambridge University Press.

Louise, Antony, (2001), "Naturalized Epistemology, Morality and the Real World", Canadian Journal of Philosophy, No.30, pp.03-137.

Silverstein, Matthew, (2016), "Teleology and Normativity", Oxford Studies in Metaethics, No.11, pp.214-240.