مقایسۀ تعریف زیبایی از منظر فارابی و آکویناس؛ با تاکید بر مفهوم کمال

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم و استادیار موسسه آموزش عالی فردوس، مشهد.

چکیده

فارابی در بستر فلسفة اسلامی و آکویناس در بستر فلسفة مسیحی هر دو در تعریف «زیبایی» از مفهوم «کمال» بهره می‌برند. این نوشتار، با روش گردآوری اسنادی و تحلیل محتوا، تعاریف زیبایی و مفهوم کمال در آنها از منظر فارابی و آکویناس را بررسی می‌کند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که این دو فیلسوف در چگونگی پرداختن به تعریف زیبایی و مراتب آن با یکدیگر اشتراک دارند، اما فارابی به مفهوم «کمال» در تعریف زیبایی اهتمام بیشتری دارد و به جای آن، آکویناس به «لذت»، «تناسب» و «وضوح» می‌پردازد که در تعاریف فارابی به طور صریح اشاره نمی‌شوند. نکتة مهم دیگر گره زدن بحث زیبایی با اقانیم سه‌گانه از سوی آکویناس است که فارابی چنین پرداختی در باب مفاهیم اسلامی ندارد. همچنین با آنکه اشاره‌ای در فلسفة آکویناس مبتنی بر ذهنی بودن زیبایی وجود دارد، در جمع‌بندی کلی، زیبایی از منظر هر دو فیلسوف را می‌توان عینی دانست.

کلیدواژه‌ها


ابن سینا، ابو علی، (1428)، الهیات شفاء، تحقیق ابراهیم مدکور و دیگران، قم: ذوی‌القربی.

افلاطون، (1367)، دوره آثار افلاطون، ترجمه محمد حسن لطفی و رضا کاویانی،‌ تهران: خوارزمی.

جهامی، جیرار و دیگران، (2004)، موسوعه مصطلحات الفکر النقدی العربی و الاسلامی المعاصر، بیروت: ناشرون.

داوری، رضا، (1389)، فارابی: فیلسوف فرهنگ، تهران: سخن.

ژیلسون، اتین، (1389)، تاریخ فلسفه مسیحی در قرون وسطا، ترجمه رضا گندمی نصرآبادی، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب؛ تهران: سمت.

فارابی، محمد بن محمد، (1364الف)، فصوص الحکم، تحقیق محمد حسن آل یاسین، قم: بیدار.

فارابی، محمد بن محمد، (1364ب)، فصول المنتزعه، تحقیق فوزی متری نجار، تهران: الزهراء.

فارابی، محمد بن محمد، (1409)، المنطقیات، تحقیق محمد تقی دانش پژوه، قم: کتابخانة آیت الله مرعشی نجفی.

فارابی، محمد بن محمد، (1431الف)، «کتاب التعلیقات»، الاعمال الفلسفیه، تحقیق جعفر آل یاسین، بیروت: دارالمناهل.

فارابی، محمد بن محمد، (1431ب)، «کتاب تحصیل السعاده»، الاعمال الفلسفیه، تحقیق جعفر آل یاسین، بیروت: دارالمناهل.

فارابی، محمد بن محمد، (1987)، رساله التنبیه علی سبیل السعاده، تحقیق سحبان خلیفات، اردن: الجامعة الاردنیة.

فارابی، محمد بن محمد، (1990)، کتاب الواحد و الوحده، تحقیق محسن مهدی، مغرب: دار توبقال.

فارابی، محمد بن محمد، (1995)، آراء اهل المدینه الفاضله و مضاداتها، تحقیق علی بوملحم، بیروت: دار و مکتبه‌الهلال.

فارابی، محمد بن محمد، (1996)، احصاء العلوم، تحقیق علی بوملحم، بیروت: دار و مکتبة‌الهلال.

فارابی، محمد بن محمد، (1998)، کتاب السیاسه المدنیه، تحقیق فوزی متری نجار، بیروت: دارالمشرق.

لاهیجی، عبدالرزاق، (1425)، شوارق الالهام فی شرح تجرید الکلام، قم: توحید.

Aquinas, Thomas, (1905), Of God and His Creatures, trans. Joseph Rickaby, London: Burns and Oates.

Aquinas, Thomas, (1956), On the Truth of the Catholic Faith, 5 Vol, trans. Vernon J. Bourke, New York: Image Books.

Aquinas, Thomas, (1997), "Summa Contra Gentiles", Best Writings of Thomas Aquinas, Vol. 2, Anton C. Pegis (ed.), Indianapolis: Hackett.

Aquinas, Thomas, (2003), On Evil, trans. Richard Regan, ed. Brian Davies, New York: Oxford University Press.

Aquinas, Thomas, (2006), Summa Theologiae, 61 Vol, Latin text and trans. Eric D’Arcy, Cambridge: Cambridge University Press.

Eco, Umberto, (1988), The Aesthetics of Thomas Aquinas, trans. Hugh Bredin, Cambridge: Harvard University Press.

Maurer, Armand A, (1983), About Beauty: A Thomistic Interpretation, Houston: Center for Thomistic Studies.

Steinberg, Charles Side, (1941), "The Aesthetics of St. Thomas Aquinas", The Philosophical Review, 50 (5), pp.483-497.

Stump, Eleonore, (2005), Aquinas, New York: Routledge.

Tatarkiewicz, Wladyslaw, (1980), A History of Six Ideas: An Essay in Aesthetics, Warszawa: Polish Scientific Publishers.

Tatarkiewicz, Wladyslaw, (2005), History of Aesthetics: Vol. 2 (Medieval Aesthetics), C. Barrett (ed.), New York: Continuum.