بررسی مشروعیت فقهی در قوانین هنری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم و دکترای حکمت هنرهای دینی.

چکیده

محور پژوهش در این مقاله، پی‌جویی و بررسی نقش «فقهِ موجود» در عرصه تقنین هنری، با ملاحظه هنر و مصادیق آن در حوزه حکومت، می‌باشد. حل مسئله فوق، فارغ از بایسته‌های مواجهه فقها با «عنوانِ هنر و مصادیق آن» در عرصه خرد و کلان در عصر حاضر، انجام گرفته است. نویسنده با طرح و تبیین  «نقشِ فقه» در فرایند قانون‌گذاری در حقوق اسلامی و تعیین شاخص کیفی ارزیابی، تلاش کرده است با روش توصیفی ـ تحلیلی؛ تصویر قابل قبولی از کیفیت حضور و نقش‌آفرینی فقه در فرآیند سیاست­گذاری و قانون­گذاری هنر، ارائه نماید که حیثیتی کاملاً نوین دارد. پاسخ نهایی مسئله با تکیه بر شاخص‌های کیفی تعیین شده و ارزیابی نسبت فقه با قوانین موجود در رشته‌های مختلف هنری، بدست آمده است. اهمیت و ضرورت پاسخ به مسئله، گذشته از معرفت‌زایی اکنون آن، خود را درآینده‌پژوهی‌ فقه هنر آشکار می‌سازد؛ به ویژه آن­دسته که با هدف احصاء و تبیین آسیب‌های فقه موجود و همچنین بایسته‌های آن در نسبت با قوانین، نگاشته شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


اداره کل قوانین و مقررات کشور، (1372)، مجموعه مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران: مؤسسه اطلاعات.

ارسطا، محمد جواد، (1391)، «حکم حکومتی و قانون»، مجموعه مقالات از اندیشمندان و پژوهشگران کشورهای اسلامی، فقه و قانون؛ ایده‌ها، پیشنهادها و راه­حل‌های روشی، قم: مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی.

امانی، مهدی و دیگران، (1354)، لغت­نامه جمعیت­شناسی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

بست، جان، (1384)، روش‌های تحقیق در علوم تربیتی و رفتاری، ترجمه حسن پاشا شریفی و نرگس طالقانی، تهران: انتشارات رشد.

تارنما و پورتال قوانین مجلس شورای اسلامی؛ .http://rc.majlis.ir/fa/law

تارنما و سامانه قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران؛ .http://law.dotic.ir/

توکلی، اسدالله، (1384)، مصلحت در فقه شیعه و سنّی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.

جباران، محمد رضا، (1382)، «نسبت دین و هنر»، بیناب، ش1، صص238ـ247.

جلال الدین سیوطی، عبد الرحمن بن أبی بکر، (1423)، الفتح الکبیر فی ضم الزیاده إلی الجامع الصغیر، محقق: یوسف نبهانی، بیروت: دار الفکر.

جمعى از پژوهشگران، (1426)، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، زیر نظر سید محمود هاشمی شاهرودى، قم: انتشارات مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام.

الحویزی، عبدعلی‌بن جمعه، (1415)، تفسیر نورالثقلین، تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی، قم: انتشارات اسماعیلیان.

دانش پژوه، مصطفی، (1389)، مقدمه علم حقوق با رویکرد به حقوق ایران و اسلام، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه؛ تهران: انتشارات سمت.

شورای فرهنگ عمومی کشور، (۱۳۹۱)، طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور؛ شاخص‌های غیرثبتی؛ گزارش استان تهران، تهران: موسسه انتشارات کتاب نشر.

صرامی، سیف­الله (1391)، مقایسه منابع و روش‌های فقه و حقوق؛ گفت و گو با جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

عظیمی، محمد، (1389)، مجموعه قوانین و مقررات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهیه و تدوین معاونت حقوقی، امور مجلس و استان‌های وزارت ارشاد اسلامی، تهران: خانه کتاب.

علیدوست، ابوالقاسم، (1388)،  فقه و مصلحت، قم: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

علیدوست، ابوالقاسم، (1394)، «فقهِ هنر در دو نگاه جامع و تعیّنات موردی»، قبسات، ش 78، صص 41ـ60.

غلام­پور آهنگر، ابراهیم و دیگران، (1390)، وضعیت هنر در ایران (5)، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

غلام­پور آهنگر، ابراهیم، (1391)، آشنایی اجمالی با سیاست‌گذاری در حوزه هنر، تهران: مطالعات فرهنگی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

قراملکی، احد فرامرز، (1385)، روش‌شناسی مطالعات دینی، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.

قره باغی، علی اصغر، (1379)، «پایان و مرگ تاریخ هنر»، گلستانه، ش19، صص34ـ43.

کاتوزیان، ناصر، (1377)،  فلسفه حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار.

کلینی، محمدبن‌یعقوب، (1385ق)، الاصول من الکافی، تصحیح محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دار احیاء‌الکتب العربیه.

مبلغی، احمد، (1391)، «رابطه فقه و قانون از دو دیدگاه: حداقلی و حداکثری»، مجموعه مقالات از اندیشمندان و پژوهشگران کشورهای اسلامی، فقه و قانون؛ ایده‌ها، پیشنهادها و راه­حل‌های روشی، قم: مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی.

مدنی، سیدجلال الدین، (1369)، حقوق اساسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران: سروش.

هاشمی، محمد، (1375)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، قم: مجتمع آموزش عالی قم.

هدایت نیا، فرج الله، (1381)، «جایگاه حقوقی شورای عالی انقلاب فرهنگی و مصوبات آن»، رواق اندیشه، ش8، صص53ـ70.

هوشیار، مهران و افتخاری راد، فاطمه، (1391)، پژوهش، حقیقت دانش: آشنایی با مفهوم علم، تاریخ آموزش و مبانی پژوهش در هنر، تهران: نشر مشکوه دانش.

Preziosi, Donald, (1989), Rethinking Art History, New Haven & London: Yale University Press.